Web Sitesi Yaptırırken Sorulması Gereken 15 Soru

Web siteniz için üç yerden teklif aldınız: biri iki hafta diyor, biri iki ay. Fiyatlar arasında ciddi fark var ve hangisinin neyi kapsadığını tam olarak anlayamıyorsunuz. Sorun çoğu zaman fiyatın kendisinde değil, teklif aşamasında sorulmayan sorularda. Sözleşme imzalandıktan aylar sonra "alan adı bizim adımıza kayıtlı değil miymiş?" diye öğrenmek hem para hem zaman kaybettirir.

Ewreka ekibi olarak hem sıfırdan site yapıyor hem de başka yerlerde yaptırılmış siteleri devralıyoruz. Devraldığımız projelerde karşılaştığımız sıkıntıların büyük kısmı, en başta sorulmamış birkaç sorudan çıkıyor. Aşağıdaki 15 soruyu teklif görüşmesine yanınızda götürün ve cevapları mutlaka yazılı alın.

Sahiplik: Site gerçekten sizin olacak mı?

İlk grup en az konuşulan ama en çok sorun çıkaran konu. Siteye parayı siz ödüyorsunuz; ancak kayıtlar ve erişim bilgileri başkasının elindeyse işletmeniz o kişiye bağımlı kalır. Ajansla yollarınız ayrıldığında ya da çalıştığınız serbest yazılımcıya ulaşamadığınızda bu bağımlılık bir anda büyük bir soruna dönüşür.

1. Alan adı kimin adına kaydedilecek?

Alan adı (örneğin firmaniz.com) işletmenizin internetteki adresidir ve kayıt sahibi bilgilerinde sizin ya da şirketinizin adı görünmelidir. Ajans teknik işlemleri sizin adınıza yürütebilir; ama kayıt sahibi alanında ajansın adı olmamalı. Henüz bir alan adınız yoksa alan adı sorgulama aracıyla aklınızdaki ismin boşta olup olmadığını görüşmeden önce kontrol edebilirsiniz.

2. Hosting hesabı kimde olacak, erişim bilgileri bana verilecek mi?

Ajansın kendi sunucusunda barındırılan siteler sık görülür ve bu tek başına kötü bir şey değildir; bakım ve güvenliği tek elden yönetmek işleri kolaylaştırır. Önemli olan, ayrılmak istediğinizde sitenin dosyalarını ve veritabanını eksiksiz alabilmenizdir. Hosting paketinin kimin adına olduğunu, yıllık yenileme ücretini ve taşıma durumunda size neyin teslim edileceğini sorun.

3. Kaynak kodu ve tasarım dosyaları kime ait olacak?

Özel yazılımla geliştirilen sitelerde bu soru daha da önemlidir. Bazı sözleşmelerde siteyi yalnızca kullanım hakkıyla alırsınız, kodun mülkiyeti geliştiricide kalır. Bu bir tercih olabilir, ama bilerek imzalanmalı. Logonun, özel çizilmiş görsellerin ve tasarım dosyalarının düzenlenebilir formatta teslim edilip edilmeyeceğini de baştan netleştirin.

Süreç: Ne zaman, kaç tur, kim ne yapacak?

Teklif belgelerinde en çok yoruma açık kısım süreçle ilgili maddelerdir. "Hızlı teslim" ya da "sınırsız revizyon" gibi ifadeler, ayrıntısı konuşulmadığında iki taraf için farklı anlamlar taşır.

4. Teslim süresi neye bağlı ve gecikirse ne olur?

"Üç haftada teslim" ifadesinin hangi koşullara bağlı olduğunu sorun. Pratikte projeleri en çok geciktiren şey içeriklerin zamanında gelmemesidir: metinler, fotoğraflar, ürün listeleri, ekip bilgileri. Takvimi aşama aşama isteyin: tasarım taslağı, onay, geliştirme, içerik girişi, test ve yayın. Her aşamada sizden ne beklendiği de yazılı olsun.

5. Kaç revizyon hakkım var ve revizyonun tanımı ne?

"Sınırsız revizyon" kulağa iyi gelir, ama genellikle belirsizlik anlamına gelir. Daha sağlıklısı, tasarım aşamasında belirli sayıda revizyon turunun yazılı olması ve bir turun neleri kapsadığının tarif edilmesidir. Bir rengi ya da yazı tipini değiştirmek revizyondur; sayfa yapısını baştan kurmak ise çoğu zaman yeni bir iştir.

6. Metinleri ve görselleri kim hazırlayacak?

Tekliflerin birbiriyle karşılaştırılamamasının en büyük nedeni budur. Bir ajans içerik yazımını fiyata dahil eder, diğeri "metinleri siz gönderin" der. Stok fotoğraf lisansı, profesyonel çekim, çeviri ve ürün girişi gibi kalemlerin teklife dahil olup olmadığını tek tek sorun.

Teknik altyapı: Görünmeyen ama belirleyici kısım

Tasarım ilk bakışta göze çarpar; ama sitenin uzun vadede işe yarayıp yaramayacağını teknik altyapı belirler. Bu soruları sormak için yazılım bilmeniz gerekmez, önemli olan cevabın net olup olmadığıdır.

7. Site mobilde nasıl test edilecek?

Ziyaretçilerinizin önemli bir bölümü telefondan gelecek. "Mobil uyumlu" demek yetmez; farklı ekran boyutlarında test yapılıp yapılmadığını, menünün, formların ve tıklayınca arama başlatan butonun telefonda nasıl çalıştığını görmek isteyin. Yayına almadan önce kendi telefonunuzda gezebileceğiniz bir test bağlantısı talep edin.

8. SEO altyapısı neleri kapsıyor?

Her sayfaya ayrı başlık ve açıklama girilebilmesi, okunabilir adres yapısı, site haritası, hızlı yüklenme ve SSL sertifikası temel altyapıdır. Bu, "sizi Google'da ilk sıraya çıkarırız" vaadiyle aynı şey değildir. Altyapıda neler olduğunu sorun; sıralama garantisi verilirse temkinli yaklaşın, çünkü bunu kimse garanti edemez.

9. Siteyi kendim güncelleyebilecek miyim?

Bir yönetim paneli olacak mı, hangi alanları kendiniz değiştirebileceksiniz? Fiyat listesi, duyuru, kampanya ya da blog yazısı gibi sık değişen içerikleri her seferinde ajansa yaptırmak hem yavaş hem masraflıdır. Teslimde kısa bir panel eğitimi verilip verilmeyeceğini de sorun.

10. Site hızı nasıl ölçülecek?

Yavaş açılan site ziyaretçi kaçırır. Ajansın teslimde hangi ölçüm araçlarını kullandığını ve neyi hedeflediğini sorabilirsiniz. Teslimden sonra kendiniz de bakmak isterseniz site analiz aracımız hız ve temel teknik konularda hızlı bir fikir verir.

Hukuk ve KVKK: Sonradan başınızı ağrıtmasın

Küçük bir tanıtım sitesi bile kişisel veri toplar: iletişim formundaki ad ve telefon numarası, ziyaretçi istatistikleri için kullanılan çerezler, bülten kaydı. Bu yüzden hukuki tarafı "sonra hallederiz" diye ertelemeyin.

11. KVKK metinleri ve çerez bildirimi dahil mi?

Aydınlatma metni, çerez bildirimi ve gerekiyorsa açık rıza kutucukları sitenin yapısına uygun biçimde yerleştirilmelidir. Metinlerin içeriği hukuki bir konudur; ajans teknik yerleşimi yapar, içerik için bir hukukçuya danışmanızı öneririz. Konuya kısa bir giriş için KVKK sözlük maddemize göz atabilirsiniz.

12. Sözleşmede hangi maddeler yer alacak?

Kapsam (sayfa listesi ve özellikler), takvim, ödeme planı, revizyon hakkı, teslim edilecek dosyalar, gizlilik, garanti süresi ve sözleşme sona erdiğinde ne olacağı yazılı olmalı. Sözlü anlaşmalar iyi niyetle başlar; ancak iş uzadıkça iki tarafın hatırladıkları farklılaşır.

Yayından sonra: Bakım, destek ve yedek

Birçok işletme sahibi siteyi yayına alındığı gün "bitti" sayar. Oysa site, yayından sonra da ilgi isteyen bir varlıktır. Son üç soru bu dönemle ilgili.

13. Yayından sonra hata çıkarsa ücretsiz düzeltilecek mi?

Teslimden sonra belirli bir süre boyunca yazılım hatalarının ücretsiz giderilmesi yaygın bir uygulamadır. Bu sürenin ne kadar olduğunu ve neyin "hata", neyin "yeni istek" sayılacağını sorun. Formun çalışmaması hatadır; yeni bir sayfa eklemek yeni istektir.

14. Bakım hizmeti var mı, neleri kapsıyor?

Siteler yayından sonra da güncelleme, güvenlik kontrolü ve yedekleme ister. Aylık bakımın neleri kapsadığını, ücretini ve zorunlu olup olmadığını öğrenin. Web sitesi bakım hizmetimizde bu kalemleri tek tek listeliyoruz; başka bir ajansla çalışsanız bile aynı netlikte bir liste isteyin.

15. Yedekler nerede tutuluyor ve geri dönüş ne kadar sürer?

"Yedek alıyoruz" cevabı yeterli değildir. Ne sıklıkla, nerede (aynı sunucuda mı, ayrı bir yerde mi) yedek alındığını ve bir sorun çıktığında siteyi ne kadar sürede eski haline getirebildiklerini sorun.

Teklif görüşmesi için kontrol listesi

Aşağıdaki tabloyu görüşmede not almak için kullanabilirsiniz. Birden fazla teklif aldıysanız her ajans için ayrı bir sütun açmak karşılaştırmayı çok kolaylaştırır.

Cevapları değerlendirirken nelere dikkat etmeli?

Soruları sormak işin yarısı; diğer yarısı cevapları doğru okumak. Görüşmelerde dikkat etmenizi önerdiğimiz birkaç işaret var:

• Net cevap veremeyen ya da "onu sonra konuşuruz" diyen bir ekip, proje sırasında da belirsiz kalabilir.
• En ucuz teklif çoğu zaman bazı kalemleri dışarıda bırakan tekliftir; kapsamı eşitlediğinizde fark daralabilir.
• Referans gösterilen siteleri bizzat açın, telefonda gezin, iletişim formunu deneyin.
• Ajansın benzer büyüklükte ve benzer sektörde iş yapıp yapmadığına bakın.
• Sorularınıza sabırla cevap verilmesi, ileride destek alırken nasıl bir ilişki kuracağınızın da habercisidir.

Sık sorulan sorular

Web sitesi yaptırmak ne kadar sürer?

Sayfa sayısına, özel özelliklere ve içeriklerin hazır olup olmamasına göre değişir. Basit bir tanıtım sitesi birkaç haftada tamamlanabilirken, e-ticaret ya da özel yazılım gerektiren projeler daha uzun sürer. Süreyi en çok etkileyen şey genellikle içeriklerin teslim hızıdır.

Alan adım ajansın adına kayıtlı çıktı, ne yapmalıyım?

Önce ajanstan kayıt sahibi bilgilerinin sizin adınıza güncellenmesini isteyin. Alan adını başka bir firmaya taşımak istiyorsanız transfer kodu da talep edebilirsiniz. Bu işlemleri ilişki gerginleşmeden, iyi bir dönemde yapmak her zaman daha kolaydır.

Sözleşme yapmadan çalışmak sorun olur mu?

Küçük işlerde bile yazılı bir mutabakat iki tarafı da korur. Uzun bir hukuki metin olması gerekmez; kapsamı, takvimi, ödemeyi ve teslim edilecek dosyaları içeren kısa bir yazılı belge bile ileride çıkabilecek anlaşmazlıkların çoğunu önler.

Ucuz teklif mi, pahalı teklif mi tercih edilmeli?

Fiyatı değil kapsamı karşılaştırın. Aynı kalemleri içeren iki teklif arasında karar verirken referanslara, iletişim kalitesine ve yayın sonrası desteğe bakın. Ucuz teklif, eksik kalemler sonradan eklendiğinde pahalıya gelebilir.

Bakım ücreti ödemek zorunlu mu?

Zorunlu olup olmadığı sözleşmeye bağlıdır. Ancak hiç bakım yapılmayan siteler zamanla güvenlik açıkları, bozulan formlar ve yavaşlama gibi sorunlarla karşılaşır. Bakımı ajansa bırakmasanız bile birinin düzenli olarak yapması gerekir.

Bu soruları sormak sizi zor müşteri yapmaz; aksine iyi bir ajans, net sorular soran müşteriyle çalışmaktan memnun olur. Projeniz için bu listedeki her soruya yazılı cevap vermeye hazırız; ihtiyaçlarınızı kısaca anlatarak teklif isteyebilirsiniz.