Whois nedir?

Whois ne işe yarar?

Tapu müdürlüğünde bir arsanın kime ait olduğunu, ne zaman tescil edildiğini ve üzerinde şerh bulunup bulunmadığını sorgulayabilirsiniz. Whois, alan adları için benzer bir kayıt sorgusudur. Bir adresin "kimde olduğu, ne zamana kadar geçerli olduğu ve nereye bağlandığı" sorularına yanıt verir. İsim bir kısaltmadır: İngilizce "who is" (kimdir) ifadesinden gelir.

Bir Whois sonucunda neler görülür?

Durum alanında sık görülen clientTransferProhibited ifadesi bir hata değil, alan adının izinsiz transfere karşı kilitli olduğunu gösteren bir güvenlik önlemidir.

Gizlilik ve RDAP

Eskiden Whois sorgusunda alan adı sahibinin adı, adresi, telefonu açıkça görünürdü. Bu durum istenmeyen e-posta ve dolandırıcılık girişimlerine zemin hazırlıyordu. Avrupa'daki veri koruma düzenlemeleri ve benzer kurallarla birlikte birçok kayıt kuruluşu kişisel bilgileri gizlemeye başladı. Ayrıca "Whois gizliliği" adıyla sunulan hizmetler, sahip bilgisinin yerine aracı firmanın bilgilerini gösterir. Teknik tarafta ise daha düzenli ve makine tarafından okunabilir veri sunan RDAP (Registration Data Access Protocol) yaygınlaşıyor. Kullanıcı açısından amaç aynıdır; değişen, verinin sunuluş biçimidir.

İşletmeniz için ne anlama gelir?

Whois'i en çok şu durumlarda kullanırsınız:

• Bitiş tarihini kontrol etmek: Alan adınızın ne zaman yenilenmesi gerektiğini doğrulamak.
• Kayıt kuruluşunu bulmak: Eski bir ajansın aldığı alan adının hangi firmada durduğunu öğrenmek.
• Satın almadan önce araştırma: İstediğiniz adın ne zamandan beri kayıtlı olduğunu, yakında boşa çıkıp çıkmayacağını görmek.
• Şüpheli siteleri incelemek: Kendini köklü bir firma gibi tanıtan ama birkaç gün önce kaydedilmiş bir alan adı, oltalama belirtisi olabilir.

Örnek senaryo

Afyonkarahisar'da bir termal otel, yıllar önce sitesini yapan ajansla bağlantısını kaybetmiş. Site çalışıyor ama alan adı yönetim paneline kimse giremiyor. Whois sorgusu, alan adının hangi kayıt kuruluşunda durduğunu ve dört ay sonra süresinin dolacağını gösteriyor. Otel, kayıt kuruluşunun destek ekibiyle iletişime geçip kurumsal belgeleriyle hak sahipliğini kanıtlıyor ve alan adını kendi hesabına aldırıyor. Bitiş tarihini bilmeseydi, adres sessizce boşa düşebilirdi.

Sık yapılan hatalar

• Whois'te görünen gizlenmiş bilgileri "alan adı sahipsiz" diye yorumlamak.
• Kayıt sahibi alanında işletme yerine ajans veya çalışan adının bulunmasını önemsememek.
• Whois'teki iletişim e-postasına gelen "alan adınızın süresi doluyor" mesajlarını doğrulamadan ödeme yapmak; sahte yenileme faturaları yaygın bir dolandırıcılık yöntemidir.
• Yalnızca Whois sonucuna bakarak hukuki sahiplik kararı vermek.

Whois ile DNS sorgusu farkı

Whois, alan adının kayıt bilgilerini (kim, ne zaman, hangi kuruluş) gösterir. DNS sorgusu ise alan adının teknik olarak nereye yönlendiğini, yani hangi IP adresine, hangi e-posta sunucusuna bağlı olduğunu gösterir. Biri kimlik kartı, diğeri yol tarifi gibidir.