KDV nedir?
Diğer adları: Katma Değer Vergisi, VAT
KDV (Katma Değer Vergisi), mal ve hizmet teslimlerinde her aşamada yaratılan ek değer üzerinden alınan dolaylı bir tüketim vergisidir. Türkiye'de 3065 sayılı Kanun ile düzenlenir. İşletme satışta KDV'yi tahsil eder, alışlarda ödediği KDV'yi düşer ve aradaki farkı devlete öder; verginin yükünü ise nihai tüketici taşır.
KDV nasıl işler?
KDV'yi bir zincir boyunca elden ele geçen bir emanet gibi düşünebilirsiniz. Her işletme sattığı ürünün fiyatına KDV ekler ve müşteriden tahsil eder; bu tutara hesaplanan KDV denir. Aynı işletme, ürünü üretmek veya satmak için yaptığı alışlarda da tedarikçisine KDV öder; buna indirilecek KDV denir. Dönem sonunda hesaplanan KDV'den indirilecek KDV düşülür, fark beyanname ile vergi dairesine ödenir. İndirilecek KDV daha yüksekse fark sonraki döneme devreder.
Böylece her işletme yalnızca kendi eklediği değerin vergisini öder. Zincirin sonundaki tüketici ise ödediği fiyatın içindeki KDV'yi hiçbir yerden indiremez; verginin asıl yükünü o taşır.
KDV dahil ve KDV hariç hesap
Aşağıdaki örneklerde hesap kolaylığı için %20 oran kullanılmıştır. Türkiye'de farklı mal ve hizmet grupları için farklı oranlar uygulanır ve oranlar zaman zaman değişir; ürününüze uygulanan güncel oranı mevzuattan veya mali müşavirinizden teyit edin.
| İşlem | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Hariç fiyattan dahil fiyata | Hariç × (1 + oran) | 1.000 × 1,20 = 1.200 TL |
| Dahil fiyattan hariç fiyata | Dahil ÷ (1 + oran) | 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL |
| Dahil fiyatın içindeki KDV | Dahil − Hariç | 1.200 − 1.000 = 200 TL |
Bu hesapları hızlıca yapmak için KDV hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
İşletmeniz için ne anlama gelir?
Kasanıza giren paranın tamamı sizin değildir. Bir kafe ay boyunca 240.000 TL KDV dahil satış yaptıysa, örnek orana göre bunun 40.000 TL'si hesaplanan KDV'dir. Aynı ay kahve çekirdeği, süt ve ambalaj alışlarında 15.000 TL KDV ödediyse, beyan edeceği fark 25.000 TL olur. Bu tutarı ay boyunca harcayıp beyanname döneminde nakit sıkıntısına düşmek, küçük işletmelerin sık yaşadığı bir sorundur. Nakit akışı planlamasında KDV ödemesini ayrı bir kalem olarak öngörmek gerekir.
Fiyatlandırmada da KDV doğru yere konmalıdır. Kâr marjı KDV hariç tutarlar üzerinden hesaplanır; KDV dahil satış fiyatını gelir sanmak kârlılığı olduğundan yüksek gösterir.
Sık yapılan hatalar
- KDV dahil fiyattan oranı yüzde olarak düşmek: 1.200 TL'nin %20'si 240 TL'dir, ama içindeki KDV 200 TL'dir. Doğru yöntem bölmektir.
- Teklif verirken fiyatın KDV dahil mi hariç mi olduğunu yazmamak; sonradan anlaşmazlık çıkar.
- Alış faturalarını zamanında kayda geçirmeyip indirim hakkını geciktirmek.
- Faturasız alışlarda KDV indirimi yapılabileceğini sanmak.
- Farklı ürün gruplarına tek bir oran uygulamak.
KDV ile ÖTV ve stopaj farkı
KDV neredeyse tüm mal ve hizmet satışlarında uygulanan genel bir tüketim vergisidir. ÖTV (Özel Tüketim Vergisi) ise akaryakıt, otomobil, alkollü içki gibi belirli ürünlerde, genellikle tek aşamada alınır. Stopaj ise bir ödeme yapılırken ödeyenin vergiyi kesip devlete yatırması yöntemidir ve gelir vergisiyle ilgilidir. Bir işlemde bu vergilerden birden fazlası aynı anda bulunabilir; doğru uygulama için mali müşavirinizle çalışmanız önerilir.
KDV hakkında sık sorulanlar
KDV beyannamesi ne zaman verilir?
Çoğu mükellef için KDV beyannamesi aylık dönemler hâlinde verilir. Beyan ve ödeme tarihleri değişebildiği için güncel takvimi Gelir İdaresi'nden veya mali müşavirinizden kontrol edin.
Fatura kesmeyen küçük esnaf KDV öder mi?
Bu, işletmenin vergilendirme şekline bağlıdır. Basit usul veya muafiyet kapsamındaki bazı esnaf için farklı kurallar geçerlidir; kendi durumunuz için mali müşavire danışın.
İhracatta KDV uygulanır mı?
İhracat teslimleri belirli şartlarla KDV'den istisnadır ve ihracatçı, yüklendiği KDV'nin iadesini talep edebilir. Şartlar ayrıntılı olduğu için güncel mevzuatı kontrol edin.