Kâr Marjı nedir?
Diğer adları: Kar marjı, Profit margin, Satış kârlılığı
Kâr marjı, bir satıştan elde edilen kârın satış fiyatına oranıdır ve genellikle yüzde olarak ifade edilir. Satış tutarının yüzde kaçının işletmede kâr olarak kaldığını gösterir. Brüt, faaliyet ve net kâr marjı gibi türleri vardır; fiyatlandırma, ürün karşılaştırma ve işletmenin finansal sağlığını izleme için temel göstergelerden biridir.
Kâr marjı nasıl hesaplanır?
Temel formül şöyledir:
Kâr marjı (%) = (Satış fiyatı − Maliyet) ÷ Satış fiyatı × 100
Örneğin 400 TL'ye aldığınız bir ürünü 500 TL'ye (KDV hariç) satıyorsanız kârınız 100 TL, kâr marjınız 100 ÷ 500 = %20 olur. Yani müşterinin ödediği her 100 TL'nin 20 TL'si size kalır. Hesabı hızlıca yapmak için kâr marjı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Formüldeki "maliyet" kalemine neyin dahil edildiği, hangi marjı hesapladığınızı belirler.
Üç farklı kâr marjı
| Tür | Neyi düşer? | Neyi anlatır? |
|---|---|---|
| Brüt kâr marjı | Yalnızca satılan malın maliyeti | Ürünün kendi başına ne kadar kazandırdığı |
| Faaliyet kâr marjı | Ayrıca kira, maaş, pazarlama gibi faaliyet giderleri | Ana işin verimliliği |
| Net kâr marjı | Bunlara ek olarak finansman giderleri ve vergiler | Sonunda gerçekten ne kaldığı |
Ayrıntılar için brüt kâr ve net kâr maddelerine bakabilirsiniz.
Örnek: e-ticarette gerçek marj
Bir el yapımı sabun markası, bir kutu sabunu 300 TL'ye (KDV hariç) satıyor. Üretim maliyeti 120 TL. İlk bakışta marj %60 görünüyor. Ancak tek bir siparişte ortaya çıkan diğer kalemler de var:
- Kargo: 45 TL
- Ödeme altyapısı kesintisi: 9 TL
- Ambalaj ve kutu: 15 TL
- Sipariş başına düşen reklam harcaması: 36 TL
Bu kalemler eklendiğinde toplam maliyet 225 TL'ye, kâr 75 TL'ye, sipariş bazındaki marj ise %25'e iniyor. Henüz kira, maaş ve vergi düşülmedi. Bu örnek, yalnızca ürün maliyetine bakarak fiyat belirlemenin neden yanıltıcı olduğunu gösteriyor.
İşletmeniz için ne anlama gelir?
Yüksek ciro, yüksek kâr anlamına gelmez. Düşük marjla çalışan bir işletme, satışları artarken bile zarar edebilir; her yeni sipariş sabit giderleri karşılamaya yetmeyebilir. Marjı ürün bazında izlemek, hangi ürünlerin işletmeyi taşıdığını, hangilerinin yalnızca ciro şişirdiğini gösterir. İndirim kararlarında da marj kritik rol oynar: %25 marjlı bir üründe %20 indirim yapmak, kârın büyük bölümünü siler.
Sık yapılan hatalar
- Kâr marjını markup ile karıştırmak. Maliyete %50 eklemek %50 marj değil, yaklaşık %33 marj demektir.
- Hesabı KDV dahil fiyat üzerinden yapmak.
- Kargo, komisyon ve iade maliyetlerini hesaba katmamak.
- Bütün ürünler için tek bir hedef marj belirleyip rekabet ve talep farklarını göz ardı etmek.
Kâr marjı ile markup farkı
İkisi de aynı kârı ifade eder ama farklı bir tabana göre: marj kârı satış fiyatına, markup ise maliyete böler. 400 TL'ye alıp 500 TL'ye satılan üründe marj %20, markup %25'tir. Perakendede fiyat belirlerken genellikle markup, kârlılığı raporlarken ise marj kullanılır. Hangisinden söz edildiğini netleştirmek, tedarikçi ve ortaklarla yaşanabilecek yanlış anlaşılmaları önler.
Kâr Marjı hakkında sık sorulanlar
Kâr marjı %100'ü geçebilir mi?
Hayır. Marj satış fiyatına göre hesaplandığı için maliyet sıfır olsa bile en fazla %100 olabilir. %100'ü aşan oranlar genellikle markup'tır.
İyi bir kâr marjı kaç olmalı?
Sektöre, iş modeline ve satış hacmine göre çok değişir. Kendi sabit giderlerinizi karşılayıp hedef kârınızı bırakan marjı hesaplamak, genel bir rakamdan daha anlamlıdır.