Markup nedir?

Markup ne işe yarar?

Markup, fiyat belirlemenin en pratik yoludur. Bir ürünü kaça aldığınızı veya kaça mal ettiğinizi bilirsiniz; üzerine ne kadar ekleyeceğinize karar verirsiniz. Bu yüzden toptancılar, perakendeciler, imalatçılar ve hizmet sağlayıcılar fiyat listelerini genellikle markup üzerinden kurar.

Markup (%) = (Satış fiyatı − Maliyet) ÷ Maliyet × 100

Satış fiyatı = Maliyet × (1 + Markup oranı)

Maliyeti 80 TL olan bir tişörte %75 markup uygulanırsa satış fiyatı 80 × 1,75 = 140 TL olur.

Markup ve marj dönüşüm tablosu

Aynı kâr, maliyete bölündüğünde markup, satış fiyatına bölündüğünde kâr marjı verir. Markup her zaman marjdan büyüktür:

Dönüşüm formülleri: Marj = Markup ÷ (1 + Markup) ve Markup = Marj ÷ (1 − Marj).

İşletmeniz için örnek

Eskişehir'de bir hırdavatçı, bütün ürünlerine %40 markup uyguladığını ve bu yüzden "%40 kârla" çalıştığını düşünüyor. Muhasebecisi ona gerçeği gösteriyor: %40 markup yaklaşık %28,6 marja denk geliyor. Üstelik dükkân kirası, iki çalışanın maaşı ve elektrik gibi sabit giderler bu marjdan karşılanıyor. Hırdavatçı, hedeflediği net kârı bırakabilmek için hangi marja ihtiyacı olduğunu hesaplıyor ve bunu markup'a çeviriyor. Bu hesaptan sonra ürün gruplarına göre farklı oranlar belirliyor: rekabetin yoğun olduğu boya grubunda düşük, nadir bulunan özel bağlantı parçalarında daha yüksek markup.

Sabit markup ne zaman yetmez?

Tek bir oranı her ürüne uygulamak kolaydır, ama her zaman doğru değildir:

• Çok ucuz ürünlerde yüzdesel markup, tutar olarak işçilik ve paketleme maliyetini bile karşılamayabilir.
• Pahalı ürünlerde aynı oran, fiyatı rakiplerin belirgin biçimde üstüne çıkarabilir.
• Hızlı dönen ürünler düşük markup ile de iyi kazandırabilir; yavaş dönenlerde ise stokta bekleme maliyeti hesaba katılmalıdır.
• Pazaryeri ve paket servis gibi kanallarda komisyon satış fiyatından kesildiği için markup'ı kanal bazında ayarlamak gerekir.

Sık yapılan hatalar

• "%30 kâr istiyorum" deyip maliyete %30 eklemek; bu %30 değil yaklaşık %23 marj verir.
• Maliyete yalnızca alış fiyatını yazıp nakliye, gümrük veya fire gibi kalemleri unutmak.
• KDV dahil alış fiyatına markup uygulayıp KDV'yi iki kez fiyatlamak.
• Kur veya hammadde fiyatı değiştiğinde maliyet tabanını güncellememek.

Markup ile indirim arasındaki asimetri

Markup ve indirim farklı tabanlar kullandığı için birbirini götürmez. 100 TL'lik ürüne %50 markup uygulayıp 150 TL'ye satarsanız, sonra %50 indirim yaptığınızda fiyat 75 TL'ye düşer, yani maliyetin altına. Kampanya planlarken indirimin marj üzerindeki etkisini ayrıca hesaplamak gerekir; bunun için başabaş noktası hesabı da yardımcı olur.